W warunkach braku niepodlegego bytu pastwowego polscy nauczyciele wystpowali na Midzynarodowych Kongresach Pedagogicznych. Upominali si na nich nie tylko o imi Polski, ale przedkadali koncepcj nowej szkoy, ktra bdzie radoci dla ucznia, nie za koszmarem na przekr wasnym gorzkim dowiadczeniom wyniesionym ze szkoy zaborcw, paczcej mode charaktery i niszczcej swobod myli. 